Pijnbestrijding
Er is de afgelopen jaren veel veranderd op het gebied van pijnbestrijding. Met name de mogelijkheid om 24 uur per dag een ruggenprik of epiduraal te kunnen krijgen is één van de grootste verbeterpunten van deze nieuwe afspraken. Toch is het in Nederland niet zo dat pijnstilling tijdens de bevalling standaard wordt toegediend. Dit omdat aan elke vorm van pijnstilling ook nadelen kleven. Elke vorm van pijnstilling verhoogt de kans op complicaties. Zo kan de pijnstilling invloed hebben op de conditie van je kind, en ook voor jou zelf zijn er risico's aan verbonden.
Daarbij komt dat veel vrouwen helemaal geen pijnstilling nodig hebben. Zeker wanneer het niet meer je eerste bevalling is , verloopt je bevalling vaak zo vlot dat pijnstilling overbodig is. Toch zijn wij als praktijk erg blij met de nieuwe afspraken. Dit omdat we zo de mogelijkheid hebben, wanneer pijnstilling wel gewenst zijn, deze ook aan te kunnen bieden.
Hieronder beschrijven we kort de vormen van pijnbestrijding, welk middel je toegediend krijgt, het effect, en de voor- en nadelen hiervan. Voor uitgebreide informatie verwijzen we je naar de folder "hoe ga je om met pijn" van de KNOV. De onderstaande tekst is hier ook op gebasseerd. Je krijgt de folder rond de 30e week van je zwangerschap. Via de bovenstaande link kun je hem ook online bekijken.
Natuurlijke pijnbestrijding
Met natuurlijke pijnbestrijding bedoeln we pijnbestrijding die geen risico's geven voor het kindje, en ook geen verhoogde kans op complicaties. De werking van de pijnbestrijding in heel wisselend. Heeft de ene vrouw er veel baat bij, de ander merkt niet of nauwelijks effect.
TENS
TENS is een apparaatje dat de pijn van de weeën kan verminderen, zonder dat je medicijnen hoeft te gebruiken. Wanneer je het apparaatje aanzet, geven elektroden lichte elektrische pulsen af. Wil je meer weten over tens kijk dan op geboortetens.nl
Acupunctuur
Acupunctuur kan de pijn van de bevalling verlichten, maar ook zorgen dat de ontsluiting sneller verloopt. Ben je over de uitgerekende datum, dan kan een acupuncturist de weeën op gang brengen.
Hypnose
Hypnose kan de pijn bestrijden. Je moet dan al tijdens je zwangerschap aan de slag met een hypnosetherapeut om te leren hoe je jezelf onder hypnose kunt brengen. Het is fijn als je partner meegaat, zodat hij weet hoe hij je kan helpen met zelfhypnose. Door zelfhypnose kun je op een makkelijke manier goed ontspannen. Door die ontspanning zal de angst voor de pijn afnemen, zodat je er open voor staat en de ontsluiting sneller verloopt.
Medische pijnbestrijding
Met medische pijnstilling bedoelen we pijnstilling toegediend in het ziekenhuis. Hoewel de pijnstilling grotere kans heeft dat hij effectief is, geeft hij ook meer risico's op complicaties. Zo kan bijvoorbeeld je kindje ook suf worden, kan de bevalling langer duren en heb je meer kans op een kunstverlossing. Omdat de pijnbestrijding meer risico's met zich meebrengt wordt je overgedragen aan de gynaecoloog wanneer je deze toegediend krijgt.
Ruggenprik
Een ruggenprik is een injectie in je onderrug met een combinatie van pijnstillende medicijnen (de medicijnen verschillen per ziekenhuis). Bij deze pijnbehandeling heb je geen pijn meer in je onderlichaam. De anesthesioloog brengt onder plaatselijke verdoving onder in je rug een naald aan. Daarbij moet je je rug bol maken en stil blijven liggen of zitten (ook tijdens de weeën). Via de naald wordt een dun, soepel slangetje in je rug gebracht. De naald gaat er weer uit, het slangetje blijft zitten. Door dit slangetje krijg je tijdens de hele bevalling pijnstillende medicijnen toegediend. Binnen 15 minuten voel je geen pijn meer.
Wat zij de voordelen van een ruggenprik?
- De meeste vrouwen (95%) voelen helemaal geen pijn meer tijdens de weeën.
- Voor zover bekend heeft een ruggenprik geen nadelige gevolgen voor het kind of het geven van borstvoeding.
- Je wordt niet slaperig of suf van een ruggenprik en maakt de bevalling dus helemaal mee.
- Je kunt soms jezelf via een pompje pijnstillende medicijnen geven (dat heet ‘patiëntgecontroleerde epidurale analgesie’).
Wat zijn de nadelen van een ruggeprik?
- Heel soms werkt een ruggenprik maar aan één kant. En bij ongeveer 5% van de vrouwen wordt de pijn niet of nauwelijks minder. Dat kan komen door de plaats waar de naald is ingebracht en de dosering van de medicijnen. De ruggenprik wordt dan soms opnieuw uitgevoerd
- De bevalling, vooral het persen, duurt langer. Daardoor heb je meer kans op een bevalling met zuignap of vacuümpomp (een ‘vaginale kunstverlossing’);
- De weeën moeten vaker met medicijnen worden ondersteund;
- Je mag je bed niet uit, omdat je minder gevoel in je benen hebt. Dat komt langzaam weer terug nadat de toediening van medicijnen is stopgezet. Bij een lage dosering heb je meer gevoel in je benen en kun je soms staan, lopen en meepersen.
- Er wordt een infuus ingebracht, om te voorkomen dat je een te lage bloeddruk krijgt.
- Meestal krijg je een blaaskatheter, omdat je door de verdoving niet goed voelt dat je moet plassen. Na de bevalling wordt de katheter weer verwijderd, tegelijk met het slangetje in je rug.
- Je lichaamstemperatuur kan stijgen door een ruggenprik. Het is dan lastig om te bepalen of dat door de ruggenprik komt of dat het om koorts gaat door een infectie. Soms krijg je dan voor de zekerheid antibiotica. Er is een kans dat je kindje na onderzoek door de kinderarts wordt opgenomen op de kinderafdeling en ook wordt behandeld met antibiotica.
- Soms kun je niet meteen en op elk moment (dus 24 uur per dag) een ruggenprik krijgen.
- Je kunt jeuk krijgen. Deze kan goed behandeld worden door de samenstelling van de medicijnen aan te passen.
Pethidine
Pethidine wordt toegediend via een injectie in je bil of bovenbeen. Pethidine lijkt op morfine. Het werkt binnen een half uur. Andersdan een ruggenprik neemt pethidine de pijn niet helemaal weg. Het verdooft volgens veel vrouwen wel de ergste pijn. Pethidine werkt 2 tot 4 uur. Vanwege de bijwerkingen voor je kind wordt pethidine niet meer gegeven aan het eind van de ontsluiting.
Voordelen van pethidine.
- Pethidine kan in elk ziekenhuis op elk tijdstip worden gegeven.
- Ongeveer 50% van de vrouwen is tevreden over het pijnstillende effect.
- Je kunt slaperig worden van pethidine, of zelfs in slaap vallen. Dat kan prettig zijn als je moe bent van de weeën: dan kun je even uitrusten.
- Pethidine kan soms verlichting geven als je moet wachten op een ruggenprik.
Nadelen van pethidine.
- Pethidine werkt niet zo snel. Pas binnen een half uur wordt de ergste pijn minder.
- Ongeveer 25-50% van de vrouwen vindt dat de pijn vermindert.
- Je kunt misselijk, suf en slaperig worden. Het kan zijn dat je de geboorte daardoor minder bewust meemaakt.
- Je mag niet rondlopen, omdat je sneller valt als je slaperig bent.
- Ook je kindje kan suf worden van pethidine. Daardoor kan het meer moeite hebben met ademhalen na de geboorte, vooral als de pethidine nog vrij kort voor de geboorte is gegeven. Soms hebben baby’s een injectie nodig om weer goed te kunnen ademhalen.
Remifentanil.
Het nieuwe middel remifentanil is een morfineachtige stof die wordt toegediend via een slangetje in de arm (infuus), dat vastzit aan een pompje. Je kunt zelf met een drukknop de hoeveelheid remifentanil bepalen die je toegediend krijgt. Het pompje is zo afgesteld dat je jezelf nooit te veel kunt geven.
Voordelen van remifentanil.
- Remifentanil werkt al na 1 minuut.
- Remifentanil verdooft de pijn beter dan pethidine (maar minder goed
dan een ruggenprik).
Nadelen van remifentanil.
- Remifentanil kan van invloed zijn op je ademhaling en op de hoeveelheid zuurstof in je bloed.
- Er is bij remifentanil een kleine kans op ademstilstand bij de moeder. Daarom moeten jij en je kindje bij gebruik van dit middel continu zorgvuldig in de gaten worden gehouden.
- Remifentanil is nog niet in alle ziekenhuizen beschikbaar. Eerst wil men nog meer gegevens hebben over het middel en over de mogelijke bijwerkingen.